Mua đồ gia dụng thế nào cho khỏi phí tiền

Nhà nào cũng có một cái tủ như thế: mở ra là thấy máy xay mua về dùng ba lần, cái nồi to đùng nấu đúng dịp Tết, bộ hộp nhựa mua theo bộ mà chỉ dùng hai cái nhỏ. Không phải vì những món đó dở. Phần lớn là vì lúc mua, mình mới chỉ hỏi "cái này có tốt không" mà quên hỏi "cái này có hợp nhà mình không".

Hai câu đó khác nhau xa. Món tốt mà không hợp thì vẫn nằm trong tủ. Dưới đây là bảy câu Hồng hay hỏi trước khi quyết định, xếp theo đúng thứ tự nên hỏi.

1Một tuần mình dùng nó mấy lần?

Đây là câu lọc mạnh nhất, hỏi trước tất cả. Không đoán chung chung kiểu "chắc là hay dùng", mà đếm thật: tuần vừa rồi mình đã cần tới việc đó mấy lần?

• Từ 3 lần/tuần trở lên: đáng mua loại tốt, đắt hơn một chút cũng xứng, vì mỗi ngày đều chạm tay vào.
• 1–2 lần/tuần: mua loại vừa phải, đủ dùng là được.
• Vài lần một năm: cân nhắc mượn, thuê, hoặc dùng món khác thay thế. Nồi lẩu điện cho mấy dịp họp mặt là ví dụ điển hình.

2Mua về thì để ở đâu?

Câu này nghe vặt vãnh nhưng là lý do phổ biến khiến đồ mới bị cất đi. Bếp nhà mình có bao nhiêu mặt bàn trống, cái tủ dưới bồn còn chỗ không — nên biết trước khi bấm mua.

Cách làm đơn giản: lấy thước dây đo đúng chỗ định đặt, ghi lại ba số ngang × sâu × cao, rồi so với thông số món hàng. Với đồ cắm điện, nhớ cộng thêm khoảng trống phía sau và hai bên cho máy thoát nhiệt — nồi chiên không dầu, lò nướng, ấm siêu tốc đều cần chỗ thở, kê sát tường là máy nóng và nhanh xuống sức.

3Rửa nó mất bao lâu?

Món nào rửa mất trên năm phút thì khả năng cao sẽ bị bỏ xó, dù nó chạy tốt đến đâu. Máy xay nhiều lưỡi, máy ép chậm nhiều tầng lọc, nồi chiên có khay lưới kẹt vụn — công dùng thì ít mà công rửa thì nhiều.

Trước khi mua, thử hình dung lại cả quy trình: dùng xong tháo ra mấy mảnh, mảnh nào cho vào máy rửa bát được, mảnh nào phải cọ tay, có khe nào bàn chải không lọt vào không. Món càng ít mảnh càng dễ sống lâu trong bếp.

4Nó làm bằng gì?

Chỗ này người bán hay nói lướt qua, nhưng lại quyết định món đồ dùng được mấy năm. Vài mốc dễ nhớ:

• Inox: loại 304 (hay ghi là 18/8) chịu ẩm và chịu mặn tốt hơn loại 430. Nhà gần biển, bếp hay hấp luộc nhiều hơi nước thì chênh lệch này thấy rõ sau một hai năm.
• Chảo chống dính: lớp phủ nào rồi cũng mòn, nên cứ coi đây là món có hạn dùng. Đáng quan tâm hơn là độ dày đáy — đáy mỏng thì nóng lệch, cong vênh, và nhanh tróc.
• Nhựa: hộp đựng thực phẩm nên chọn loại ghi rõ dùng được cho thực phẩm và chịu được nhiệt độ nào; đồ đựng nóng hoặc quay lò vi sóng thì phải có ghi chú riêng cho việc đó.
• Thuỷ tinh: nặng và dễ vỡ, bù lại không ám mùi, không đổi màu — hợp để trữ đồ ăn lâu trong tủ lạnh.

5Hỏng một mảnh thì thay được không?

Đồ gia dụng ít khi hỏng cả máy. Thường là hỏng một mảnh: gioăng cao su chai cứng, lõi lọc bẩn, tay cầm gãy, ruột nồi tróc. Món nào thay được mảnh đó thì tuổi thọ dài gấp nhiều lần món phải bỏ cả bộ.

Nên hỏi người bán ba câu trước khi mua: bộ phận nào hay phải thay nhất, có bán rời không, và bảo hành bao lâu, bảo hành ở đâu. Câu thứ ba quan trọng với người mua hàng qua mạng — trung tâm bảo hành ở tỉnh khác thì gửi đi gửi về nhiều khi tốn hơn giá trị món hàng.

6Ổ điện nhà mình gánh nổi không?

Nhóm đồ sinh nhiệt — ấm siêu tốc, nồi chiên không dầu, lò nướng, bếp điện — là nhóm ăn điện nhất trong bếp. Vài nguyên tắc nên giữ, không phải để tiết kiệm mà để an toàn:

• Xem công suất ghi trên tem máy (đơn vị W). Đồ sinh nhiệt thường từ 1000W trở lên.
• Không cắm hai món công suất lớn vào cùng một ổ chia. Ổ chia rẻ tiền là chỗ hay nóng chảy nhất.
• Cắm thẳng vào ổ trên tường nếu được, dây nguồn để thoáng, không luồn dưới thảm hay vắt qua chỗ ẩm.
• Thấy ổ cắm ấm tay, có mùi khét nhẹ, hoặc nhảy aptomat khi bật máy — dừng dùng và nhờ thợ điện xem, đừng chỉ đổi sang ổ khác cho xong.

7Vì sao chỗ này rẻ hơn hẳn?

Giá rẻ hơn không phải lúc nào cũng có vấn đề. Nhưng luôn có lý do, và người bán tử tế sẽ nói ra được lý do đó. Vài lý do lành: hàng trưng bày, hộp móp, mẫu cũ khi ra mẫu mới, bán số lượng lớn nên giá nhập tốt hơn, hoặc bán trực tiếp không qua trung gian.

Còn vài lý do nên hỏi kỹ: hàng không có tem nhãn phụ tiếng Việt, không giấy tờ bảo hành, thông số trên trang bán khác với chữ dập trên máy, hoặc ảnh sản phẩm lấy từ nơi khác chứ không phải ảnh người bán tự chụp. Cứ hỏi thẳng — người bán hàng thật sẽ trả lời được ngay.

Ba món hay bị mua nhầm nhất

Không phải vì món dở, mà vì mua không đúng nhu cầu:

Bộ nồi bán theo bộ

Một bộ năm sáu chiếc thường chỉ có hai ba chiếc được dùng thật. Đếm lại cỡ nồi nhà mình hay nấu rồi mua lẻ đúng cỡ đó, nhiều khi vừa rẻ hơn vừa gọn tủ hơn.

Máy móc đa năng "làm được mọi thứ"

Càng nhiều chức năng càng nhiều phụ kiện phải cất, nhiều mảnh phải rửa, và mỗi việc thường chỉ làm ở mức tạm được. Nếu chỉ cần xay thịt thì một máy xay thịt gọn thường dùng bền hơn một cỗ máy mười chức năng.

Đồ trữ đồ mua trước khi đo tủ lạnh

Hộp trữ thực phẩm phải vừa ngăn tủ lạnh thì mới xếp chồng gọn được. Mua trước khi đo là chuyện rất hay xảy ra, và kết cục là hộp nằm trong tủ bếp chứ không nằm trong tủ lạnh.

Tóm lại

Bảy câu ở trên không cần nhớ hết. Chỉ cần nhớ ba câu đầu — tuần dùng mấy lần, để ở đâu, rửa mất bao lâu — là đã bớt được phần lớn những món sau này nằm im trong tủ. Ba câu sau dành cho lúc đã chọn được món và đang so giữa vài chỗ bán.

Và một câu cuối, câu này thì áp dụng cho mọi thứ trong nhà: món nào mình không giải thích nổi cho người nhà là mua để làm gì, thì thường là chưa cần mua.